عدالت دادن امکانات برابر است

کنگره۶۰ یک سازمان مردم نهاد و موفق در زمینه درمان اعتیاد در کشور عزیزمان ایران است. این مجموعه معتقد است که درمان باید در سه جنبه جسم، روان و جهان‌بینی به انجام شود. از مؤثرترین پارامترها در درمان افراد، کار کردن روی دستور جلسات سالانه است. هر یک از این دستور جلسات قطعاً گره‌ای را در درون افراد باز می‌کند. یکی از این دستور جلسات «عدالت و برابری، آیا همه افراد در کنگره۶۰ با هم برابرند؟» است. برای فهم هر چیزی نیاز به شکافتن پارامترها داریم. در بخش نخست این دستور جلسه واژه‌های عدالت و برابری را در کنار هم قرار داده و در صورت فهم این بخش ما قادر به درک درست بخش دوم دستور جلسه خواهیم بود.

در نگاه اول همه ما عدالت را با مساوات و برابری یکی می‌دانیم و گمان می‌کنیم عدالت زمانی در یک جامعه یا مجموعه برقرار می‌شود که همه از حق و حقوق یکسانی برخوردار باشند؛ برای مثال درآمد دندانپزشک و کارگر خیابانی برابر باشد. گاهی نیز ممکن است عدالت را بسته به شرایط و منفعت خودمان تعریف کنیم؛ برای مثال اگر من اشتباه بزرگی مرتکب شوم عدالت را در این می‌دانم که دیگران من را ببخشند؛ اما اگر همان اشتباه را شخص دیگری انجام دهد انتظار داریم که اشد مجازات برای او اجرا شود تا بدین ترتیب عدالت برقرار گردد. هیچ‌ کدام از تعاریف بالا قابل قبول نیست.

برابری به معنای تساوی است و زمانی معنا دارد که ما به دو چیز یا به دو شخص با شرایط یکسان، امکانات یکسان بدهیم، زمانی‌که همه افرادی که به سن 18 سالگی برسند، بدون در نظر گرفتن رنگ پوست، قومیت، تبعیت، قد و ... می‌توانند برای دریافت گواهینامه اقدام کنند و این یعنی شرایط و امکانات برابر برای افراد؛ اما عدالت آنجا معنا پیدا می‌کند که ما پیش از آن عمل سالم داشته باشیم؛ یعنی تنها به افرادی که برای دریافت گواهینامه ثبت نام و در کلاس‌ها حضور پیدا کنند و سربلند از آزمون‌های تئوری و عملی شهر بیرون بیایند مدرک داده شود؛ زیرا اگر قرار باشد به همه گواهینامه داده شود فاجعه‌ای عظیم رخ خواهد داد.

طبق گفته امام علی (ع) عدالت، قرار گرفتن هر چیزی در جای خودش است؛ یعنی فردی که سال‌ها برای آموزش دیدن تلاش کرده، وارد دانشگاه شده و توانسته مدرک دکترای خود را بگیرد؛ قطعاً بایستی با فردی که در همان زمان، وقت خود را به خوش‌گذرانی و مصرف‌کردن مواد پرداخته از نظر جایگاه اجتماعی، احترام و حتی درآمد با هم تفاوت داشته باشند. عدالت یعنی شخصی که مهندس برق است در رشته و سازمان مرتبط، معلم در مراکز آموزشی و یک فوتبالیست در زمین فوتبال مشغول به کار باشند.

بخش دوم دستور جلسه از ما سوال می‌کند که آیا همه افراد در کنگره۶۰ با هم برابرند؟ در پاسخ باید چنین گفت: عدالت کنگره، دادن امکانات برابر نه نتایج برابر است. کنگره به همه تازه‌‌واردین به یک اندازه صندلی، راهنما، آموزش، سی‌دی، کتب، جزوات و خدمات رایگان می‌دهد، همان صندلی که روزی دیده‌بان روی آن نشسته را به یک تازه‌وارد می‌دهد، همه افراد بعد از سه جلسه می‌توانند لژیون انتخاب کنند، ساعت حضور در کنگره برای همه یکسان است، کلاس‌ها عمومی و در لژیون برگزار می‌گردد، نعمت پارک و لژیون سردار برای همه اعضاء است و ... از این منظر همه ما با یکدیگر برابر هستیم.

اما بعد ورود، در مسیر درمان و در نهایت خروجی با یکدیگر برابر نیستیم؛ چون هر فرد بنای خود را بر مبنای خواست و علاقه می‌سازد‌ و در راستای رسیدن به آن تلاش می‌کند. مگر می‌شود مسافر سفر اولی که در هر شرایطی حتی از دست دادن پدر خود، کیلومترها را طی می‌کند و با پیراهن سفید به موقع در کنگره حضور پیدا می‌کند با فردی که علی‌رغم نزدیکی به شعبه، همیشه با تأخیر در لژیون حضور پیدا می‌کند، در حال خوش، کیفیت سفر، رهایی و احترام نزد دیگر اعضا با هم برابر باشند؟ مگر می‌شود شخصی که به رغم قطع انگشتان خود، سی‌دی خود را می‌نویسد با فردی که با انگشتانی سالم از نوشتن خودداری یا بهانه‌جویی می‌کند برابر باشند؟ مگر می‌شود همسفری که سال‌ها بدون مسافر در کنگره حضور و خدمت می‌کند و تمام تلاشش را در راستای احیاء و حفظ خانواده می‌کند از سوی خداوند و هستی بدون پاسخ بماند؟

مگر می‌شود شخصی که به سختی توانسته عضو لژیون سردار شود با کسی که می‌تواند تنها با چشم‌پوشی از یکی از مسافرت‌های خود مبلغ پهلوانی را پرداخت کند احساتشان نزد خداوند یکسان باشند؟ قطعاً خیر خداوند عادل است و سیستم هستی بر مبنای عدالت عمل می‌کند؛ یعنی در نهایت حق به حق‌دار می‌رسد‌. رهایی، جایگاه‌های خدمتی، ماندگاری در کنگره، حال خوب، کیفیت بالای زندگی، رفاه، آرامش، فرزند و خانواده سالم و صالح همه دارای طیف هستند و قطعأ کسی که بهای آن را پرداخت کند، بیشترین بهره را نیز می‌برد. به گفته مولانا:

عدل چه بود؟ آب ده اشجار را    
ظلم چه بود؟ آب دادن خار را
عدل، وضع نعمتی در موضعش          
نه به هر بيخی که باشد آب‌کش

نویسنده: راهنما همسفر زینب (لژیون دوازدهم)
رابط خبری: همسفر شهرزاد رهجوی همسفر زینب (لژیون دوازدهم)
ویرایش و ارسال: همسفر مریم رهجوی همسفر سمیه (لژیون بیست و سوم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی خواجو