انسان ابتدا باید با خودش عادل باشد

عدالت به معنای برابر دیدن انسان‌ها نیست؛ بلکه به معنای فراهم کردن شرایطی است که هر انسان بتواند به‌اندازه ظرفیت خود رشد کند. وقتی صحبت از عدالت می‌شود، ذهن بسیاری از ما به سمت مساوات می‌رود؛ یعنی همه افراد از امکانات، فرصت‌ها و شرایط یکسان برخوردار باشند؛ اما آیا عدالت واقعاً همین است؟ آیا در جمعیت احیای انسانی کنگره۶۰ همه افراد با هم برابرند؟

پاسخ این پرسش در نگاه اول شاید ساده به نظر برسد؛ اما اگر کمی عمیق‌تر فکر کنیم درمی‌یابیم که عدالت با برابری مطلق تفاوت دارد. در جمعیت احیای انسانی کنگره۶۰ افرادی با گذشته‌های متفاوت، توانایی‌های گوناگون، میزان دانش، تجربه، جایگاه و مسئولیت‌های مختلف حضور دارند. یک مسافر تازه‌وارد با راهنمایی که سال‌ها خدمت کرده است، ازنظر تجربه، مسئولیت یا جایگاه یکسان نیست؛ اما آیا این تفاوت به معنای بی‌عدالتی است؟ قطعاً خیر.

در طبیعت نیز عدالت به معنای یکسان بودن نیست. همه درختان یک اندازه نیستند، همه رودخانه‌ها پرآب نیستند و همه انسان‌ها استعدادهای مشابهی ندارند. بااین‌حال طبیعت بر پایه نظمی عادلانه اداره می‌شود؛ زیرا هر موجودی متناسب با ظرفیت و عملکرد خود رشد می‌کند. کنگره۶۰ نیز بر همین اصل استوار است. هیچ جایگاهی به‌صورت اتفاقی یا بر اساس روابط شخصی به دست نمی‌آید.

مسئولیت‌ها نتیجه آموزش، نظم، استمرار، تعهد و خدمت هستند. هر فرد هرچه بیشتر بیاموزد مسئولیت‌پذیرتر باشد و خدمت کند، مسیر رشد بیشتری نیز برای او فراهم می‌شود. در این نگاه عدالت یعنی فرصت رشد برای همه وجود دارد؛ اما نتیجه تلاش هر فرد با دیگری متفاوت خواهد بود. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کنگره۶۰ وجود قوانین مشخص و شفاف است. این قوانین برای همه به یک‌شکل اجرا می‌شوند؛ چه تازه‌وارد باشد، چه راهنما، چه مرزبان و چه ایجنت.

زمان حضور، نحوه آموزش، قوانین سفر، احترام به حرمت‌ها و مسئولیت‌های هر جایگاه، همگی از پیش تعریف‌شده‌اند. همین موضوع باعث می‌شود عدالت از حالت سلیقه‌ای خارج‌شده و بر پایه قانون شکل بگیرد. هر جا قانون جای خود را به احساسات و سلیقه‌های شخصی بدهد، احتمال بی‌عدالتی افزایش می‌یابد؛ اما زمانی که قانون معیار باشد، افراد می‌توانند با اطمینان مسیر رشد خود را طی کنند.

گاهی تصور می‌کنیم اگر دو نفر نتیجه یکسانی نگیرند، عدالت رعایت نشده است؛ درحالی‌که عدالت الزاماً به معنای نتیجه برابر نیست. در کنگره۶۰ همه می‌توانند در لژیون حضور پیدا کنند، آموزش ببینند، خدمت کنند، امتحان دهند و در صورت داشتن شرایط، راهنما یا مرزبان شوند؛ اما این‌که هر فرد چگونه از این فرصت‌ها استفاده کند، به میزان خواست، تلاش، نظم و استمرار خودش بستگی دارد. درواقع عدالت یعنی در مسیر برای همه باز باشد، نه این‌که همه الزاماً به یک مقصد یا جایگاه یکسان برسند.

یکی از نکات کمتر گفته‌شده درباره عدالت این است که انسان ابتدا باید با خودش عادل باشد. آیا ما به جسم خود احترام می‌گذاریم؟ آیا به آموزش اهمیت می‌دهیم؟ آیا در انجام وظایف خود کوتاهی نمی‌کنیم؟ آیا مسئولیت اشتباهاتمان را می‌پذیریم؟ اگر پاسخ این پرسش‌ها منفی باشد، حتی در عادلانه‌ترین محیط نیز احساس بی‌عدالتی خواهیم کرد؛ زیرا ریشه بسیاری از نارضایتی‌ها در نگاه و عملکرد خود ماست، نه در محیط. کنگره۶۰ پیش از آنکه عدالت را از دیگران مطالبه کند، انسان را به عدالت نسبت به خویشتن دعوت می‌کند؛ یعنی هر کس نتیجه انتخاب‌ها و عملکرد خود را بپذیرد و مسئولیت آن را بر عهده بگیرد.

اگر همه افراد دقیقاً جایگاه، مسئولیت، دانش و تجربه یکسانی داشتند نه آموزشی شکل می‌گرفت و نه انتقال تجربه‌ای رخ می‌داد. وجود راهنما، مرزبان و سایر خدمتگزاران، نشان‌دهنده تفاوت در مسئولیت‌هاست؛ اما این تفاوت‌ها بر پایه ارزش‌گذاری انسان‌ها نیست؛ بلکه بر اساس میزان آمادگی، آموزش و شایستگی برای خدمت تعریف‌شده‌اند. در کنگره۶۰ احترام انسان‌ها وابسته به جایگاهشان نیست؛ بلکه هر جایگاه، مسئولیتی برای خدمت بیشتر است؛ پس آیا همه افراد در کنگره۶۰ باهم برابرند؟ اگر منظور از برابری، یکسان بودن جایگاه، تجربه، مسئولیت یا میزان دانش باشد پاسخ منفی است؛ اما اگر منظور برخورداری از حق آموزش، فرصت رشد، احترام انسانی و امکان حرکت در مسیر درمان باشد، پاسخ کاملاً مثبت است.

عدالت در کنگره۶۰ یعنی هیچ‌کس به دلیل گذشته، اعتیاد، سن، تحصیلات یا موقعیت اجتماعی از فرصت رشد محروم نمی‌شود. هر فرد به‌اندازه تلاش، آموزش، نظم و خدمت خود رشد می‌کند و این دقیقاً همان عدالت واقعی است؛ عدالتی که بر پایه قانون، مسئولیت‌پذیری و شایستگی بناشده است. شاید بتوان مفهوم عدالت در کنگره۶۰ را در یک جمله خلاصه کرد: «همه از یک نقطه شروع نمی‌کنند، اما مسیر رشد برای همه باز است؛ آنچه مقصد را تعیین می‌کند، انتخاب، تلاش و استمرار است.»

نویسنده: راهنما همسفر آمنه (لژیون سوم)
رابط خبری: همسفر مائده رهجوی راهنما همسفر آمنه (لژیون سوم)
ویرایش و ارسال: همسفر لیلا نگهبان سایت
همسفران نمایندگی محمدی‌پور قم