خداوند مسیر را نشان می‌دهد

وادی چهارم در کنگره۶۰ با این جمله آغاز می‌شود: «در مسائل حیاتی مسئولیت دادن به خداوند یعنی سلب مسئولیت از خویشتن». این وادی یکی از بنیادی‌ترین وادی‌های کنگره‌۶۰ محسوب می‌شود؛ زیرا موضوع مسئولیت‌پذیری را مطرح می‌کند و انسان را به سمت آگاهی، حرکت و تغییر هدایت می‌نماید.

برای درک بهتر این وادی، ابتدا باید مفهوم مسئولیت را بشناسیم. مسئولیت به معنای توانایی پاسخگویی در قبال افکار، گفتار و کردار خود است. هر انسانی در طول زندگی خود تصمیم‌هایی می‌گیرد که نتایج آن به شکل‌های مختلف به خودش بازمی‌گردد تا زمانی که فرد مسئولیت شرایط خود را نپذیرد نمی‌تواند برای تغییر آن اقدام مؤثری انجام دهد؛ زیرا انسان معمولاً چیزی را تغییر می‌دهد که آن را متعلق به خود بداند.

در این وادی گفته نمی‌شود که خداوند در زندگی انسان نقشی ندارد؛ بلکه تأکید می‌شود که خداوند قوانین هستی را برقرار کرده و ابزار لازم برای حرکت را در اختیار انسان قرار داده است. عقل، اختیار، تفکر و قدرت انتخاب از جمله نعمت‌هایی هستند که خداوند به انسان بخشیده است؛ بنابراین انتظار این‌که خداوند بدون تلاش و حرکت ما مشکلاتمان را حل کند، با قوانین آفرینش هماهنگ نیست.

یکی از موضوعات مهم مطرح شده در این وادی، تفاوت میان توکل و سلب مسئولیت است. بسیاری از افراد گمان می‌کنند که توکل به خداوند یعنی کنار کشیدن از مسئولیت‌ها و سپردن همه امور به قدرتی بیرونی؛ در حالی که در جهان‌بینی کنگره‌۶۰ توکل به معنای انجام وظیفه و حرکت در مسیر صحیح است و سپس واگذاری نتیجه به خداوند؛ به عبارت دیگر انسان موظف به تلاش است؛ اما مالک نتیجه نیست.

وادی چهارم به انسان می‌آموزد که نباید خود را قربانی شرایط بداند. شرایط محیطی، خانواده، جامعه و اتفاقات زندگی می‌توانند بر انسان تأثیر بگذارند؛ اما تعیین‌کننده نهایی سرنوشت او نیستند. آنچه آینده انسان را شکل می‌دهد نوع نگرش، انتخاب‌ها و عملکرد او در مواجهه با شرایط مختلف است؛ به همین دلیل این وادی نقش بسیار مهمی در خروج انسان از حالت ناامیدی و درماندگی دارد.

از دیدگاه جهان‌بینی، مسئولیت‌پذیری ارتباط مستقیمی با رشد عقل دارد. هرچه انسان مسئولیت بیشتری بپذیرد، عقل او فرصت بیشتری برای تصمیم‌گیری و فرماندهی پیدا می‌کند، در مقابل زمانی که فرد دیگران را مقصر تمام مشکلات خود بداند، عملاً اختیار زندگی خویش را به آن‌ها واگذار کرده است. در چنین شرایطی نه‌تنها رشد نمی‌کند؛ بلکه به تدریج احساس ناتوانی و ضعف در او شکل می‌گیرد.

یکی از نکات مهم این وادی، تفکیک مسئولیت‌های افراد از یکدیگر است. هر فرد مسئول آموزش گرفتن، رشد کردن و اصلاح رفتارهای خود است. در خانواده نیز هر عضو وظایف و مسئولیت‌های مشخصی دارد. زمانی که انسان مسئولیت دیگران را بر عهده می‌گیرد یا از پذیرش مسئولیت خود فرار می‌کند، تعادل روابط به هم می‌خورد و زمینه ایجاد تنش و نارضایتی فراهم می‌شود.

وادی چهارم همچنین به موضوع شناخت نقش انسان در اتفاقات زندگی اشاره دارد. بسیاری از مشکلاتی که انسان با آن‌ها روبه‌رو می‌شود، نتیجه مستقیم یا غیرمستقیم تصمیمات گذشته او هستند. پذیرش این موضوع ممکن است در ابتدا دشوار باشد؛ اما در واقع نقطه آغاز تغییر است؛ زیرا زمانی که فرد سهم خود را در ایجاد مشکلات بپذیرد می‌تواند سهم خود را در حل آن‌ها نیز پیدا کند.

در واقع وادی چهارم به انسان یادآوری می‌کند که هیچ‌کس به اندازه خود او در ساختن یا تخریب زندگی‌اش نقش ندارد. انسان با پذیرش مسئولیت، از جایگاه یک تماشاگر خارج شده و به بازیگر اصلی زندگی خود تبدیل می‌شود. چنین فردی به جای شکایت کردن، اقدام می‌کند، به جای مقصر دانستن دیگران به دنبال راه‌حل می‌گردد و به جای تسلیم شدن در برابر مشکلات برای عبور از آن‌ها تلاش می‌کند.

در پایان می‌توان گفت که وادی چهارم یکی از کلیدی‌ترین وادی‌های کنگره ۶۰ است؛ زیرا بنیان تفکر مسئولانه را در انسان ایجاد می‌کند. این وادی به ما می‌آموزد که خداوند مسیر را نشان می‌دهد؛ اما پیمودن راه بر عهده خود ماست. هرچه انسان مسئولیت بیشتری در قبال زندگی خود بپذیرد، توانایی بیشتری برای رشد، تغییر و رسیدن به آرامش واقعی به دست خواهد آورد. تأثیر این وادی بر من به عنوان یک همسفر این بود که آموختم مسئول زندگی خودم باشم، از وابستگی به تغییر دیگران فاصله بگیرم و برای رشد و تکامل شخصی خود قدم بردارم؛ زیرا آغاز هر تغییر پایدار، پذیرش مسئولیت است.

منبع: کتاب عشق، سی‌دی‌‌های وادی چهارم، سایت کنگره ۶۰
نویسنده: همسفر ریحانه رهجوی راهنما همسفر زهره
رابط خبری: همسفر زهرا رهجوی راهنما همسفر سمیه
ویرایش و ارسال: همسفر فاطمه رهجوی راهنما همسفر زینب (لژیون سوم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی زاگرس