گروه خانواده - مرز میان مسئولیت انسان و قدرت مطلق

وادی چهارم می‌گوید: در مسائل حیاتی به خداوند مسئولیت سپردن، یعنی سلب مسئولیت از خویشتن. بعد از عبور از سه وادی نخست که بر تفکر، خودباوری و امید استوار بودند به وادی چهارم می‌رسیم. در این وادی یاد می‌گیریم که باید مسئولیت کارهایمان را بپذیریم. این وادی خط‌کشی را بین ما و مسئولیت‌هایمان و نیز جایگاه و مسئولیت‌های قدرت مطلق قرار می‌دهد تا بتوانیم حدومرزی بین آن‌ها قائل شویم؛ چون خواسته‌ها و برداشت‌هایمان در برخی از مسائل به ما این اجازه را می‌دهد که تنها خداوند را مسئول اجرای امور بدانیم. زندگی و مسیری را که خودمان با سهل‌انگاری و عدم تفکر و وظیفه‌نشناسی خراب کرده بودیم، اکنون از خداوند انتظار داریم تا آن را برای ما درست کند؛ درحالی‌که آقای مهندس در این‌ وادی به ما یادآور می‌شوند که ابتدا باید تکلیف و وظیفه خود را به‌طور کامل و از روی تفکر، تلاش و آموزش انجام دهیم و سپس به انتظار مساعدت و هدایت خداوند بنشینیم.

نکته قابل توجه در این وادی این است که دست‌های آسمانی تنها القاء افکار را انجام می‌دهند و انجام بقیه کارها و پذیرش مسئولیت‌ها برعهده خودمان است. ما با اختیار کامل به این دنیا قدم نهاده‌ایم و بین دو مسیر، حق انتخاب داریم: مسیر فسق و فجور یا مسیر پندار، رفتار و کردار نیک؛ پس این ما هستیم که انتخاب می‌کنیم در کدام مسیر قدم برداریم و اگر انتخاب نادرستی انجام دهیم قطعاً به انتهای تاریکی می‌رسیم و آن زمان نباید انتظار داشته باشیم که خداوند از غیب به یاری ما بشتابد؛ درصورتی‌که به ما کمک نکند بگوییم پس او چگونه خدایی است؟
این جمله به این معنا است که من تمام بار زندگی و مسئولیت آن را بر دوش خداوند بیندازم و خود را از هر مسئولیتی مبرا بدانم.

آقای مهندس در این وادی از ما می‌خواهند که برای شناخت نیروی واقعی هستی قدرت مطلق، ابتدا باید از دروازه خود عبور کنیم؛ یعنی خود را بشناسیم، هرچه خودشناسی عمیق‌تر شود خداشناسی نیز به همان نسبت افزایش می‌یابد و آن‌ وقت در مسیر زندگی مسئولیت‌های خود را بهتر خواهیم شناخت.
برای شناخت انسان باید با هر دو بعد یعنی صور آشکار و صور پنهان آشنا بود. صور آشکار برای همه قابل رؤیت و فهم است؛ اما آنچه که شناخت انسان را پیچیده می‌کند، در صور پنهان نهفته است. آقای مهندس در فایل‌ صوتی جبر و اختیار می‌فرمایند: اگر ما می‌خواهیم به درون و روان انسان دست بیابیم؛ باید نفس، روح، عقل و ذهن که بخش‌های مهمی از صور پنهان هستند را به خوبی بشناسیم. تعاریف و مراتب نفس و شناخت آن‌ها به انسان کمک می‌کند تا خودش و در‌نتیجه قدرت مطلق را بهتر بشناسد. طبق تعریف آقای مهندس نفس، تعیین موجودیتی است که در هر صورت، ظاهر و باطن انسان را می‌نمایاند و هر نفس بر‌مبنای خواسته‌ها و میزان دانایی شخص دارای مراتبی است.

پایین‌ترین مرتبه نفس که بالاترین مرتبه تکامل حیوانی محسوب می‌شود را نفس اماره می‌گویند. در این مرتبه از نفس انسان تنها به‌دنبال اجرای خواسته‌های خود، چه معقول و چه نامعقول است. برای او تفاوتی ندارد که در مسیر اجرای فرامین کوتاه‌ مدت و رسیدن به لذت‌های لحظه‌ای و زودگذر، حق و حقوق دیگران پایمال شود؛ زیرا منافع شخص از هرچیز دیگری برای او مهم‌تر است و تنها اولویت اوست؛ به‌عبارتی مهم نیست در این مسیر چه اتفاقاتی رخ می‌دهد و چه‌کسانی صدمه می‌بینند، تنها شخص و رسیدن به خواسته‌هایش اهمیت دارد.

مرحله بعدی نفس لوامه یا سرزنش‌کننده است. انسان برای عبور از نفس امرکننده به نفس سرزنش‌کننده باید آگاهی و دانایی خود را بالا ببرد. عذاب وجدان بخشی از این نفس است؛ در این مرحله‌ انسان از انجام برخی کارهای نادرست دچار شرمندگی و عذاب وجدان می‌شود و تلاش می‌کند از تکرار آن‌ها اجتناب یا دوری کند؛ باید دانست که مرز میان نفس اماره و لوامه، یک نقطه یا خط مشخص نیست که با عبور از آن وارد مرحله دیگر شویم؛ بلکه این مرز به‌صورت طیف است. انسان هرچه داناتر و آگاه‌تر شود و به تکامل نزدیک‌تر گردد، به‌تدریج از نفس اماره فاصله گرفته و درنهایت به نفس لوامه و وادی آن وارد می‌شود.

بالاترین مرحله نفس، نفس مطمئنه است. در این مرتبه فرد در خواب و بیداری هیچ‌گونه عمل غیرمعقول و غیرمنطقی انجام نمی‌دهد. این مرتبه از نفس قرار‌گرفتن انسان در بهشت درونی خود است؛ بهشتی که فرد با دستان خود و از طریق افزایش دانایی و آگاهی می‌سازد. تزکیه و پالایش به حد اعلای خود می‌رسد و فرد به مرحله شو، شود دست می‌یابد؛ یعنی هر آن‌چه می‌خواهد محقق می‌شود. البته در این مرتبه خواسته‌های نفس کاملاً معقول و منطقی است و علاوه‌بر این‌که برای خود جایگاه باارزشی را فراهم می‌آورد، بلکه باعث آرامش و آسایش دیگران نیز می‌گردد.

همه انسان‌ها در جستجوی رسیدن به این مرتبه از نفس می‌باشند و اگر هر انسانی بار مسئولیت خویش را بر دوش می‌گرفت و هر کس همان رسالتی را که برای انجام آن پا به این‌حیات نهاده است، انجام می‌داد این جهان تبدیل به بهترین مکان برای زیستن، رشد و تکامل می‌شد.

هنگام رسیدن به این مرحله فرمان عقل در بالاترین جایگاه خود قرار می‌گیرد، بهشت زمینی خلق می‌شود و خواسته ما با خواسته خداوند در یک مسیر قرار می‌گیرد. امید است که با رفتار درست، گفتار زیبا، کردار شایسته و با رساندن عقل به مرحله فرمانروایی بتوانیم این جهان رویایی را در درون خود و در دنیای پیرامون‌مان محقق سازیم.

نویسنده: رابط خبری راهنما همسفر صدیقه (لژیون سوم)
ارسال: همسفر فرزانه رهجوی راهنما همسفر فهیمه (لژیون دوم) دبیر سایت
همسفران نمایندگی یزد