همسفر مسئول درمان مسافر نیست

سیزدهمین جلسه از دوره شانزدهم کارگاه‌های آموزش خصوصی همسفران آقا، نمایندگی شادآباد؛ به استادی راهنما همسفر مهدی، نگهبانی همسفر سجاد و دبیری همسفر قربانعلی، با دستور جلسه «هفته‌ی همسفر: نقش همسفران خانم و آقا، در درمان اعتیاد مسافران» پنجشنبه ۱۱دی‌ماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۰۰ آغاز به کار نمود.

خلاصه سخنان استاد:
ابتدا از نگهبان و ایجنت شعبه تشکر می‌کنم.
دستور جلسات کنگره، مثل دیگر بخش‌های کنگره، با توجه به شرایط موجود دچار تغییر و تحول می‌شود. یعنی گاهی یک دستور جلسه لازم است حذف شود و به‌جایش یک جلسه جدید قرار بگیرد؛ بعضی وقت‌ها هم عنوان همان دستور جلسه باقی می‌ماند اما کلماتی به آن اضافه یا از آن کم می‌شود.
این دستور جلسه هم از همین جنس است. قبلاً «هفته همسفر» بود، اما حالا تبدیل شده به «نقش همسفران خانم و آقا، در درمان اعتیاد مسافر». یعنی دو نکته به آن اضافه شده است. نه اینکه در هفته همسفر قبلاً درباره نقش همسفر صحبت نمی‌شد؛ بلکه اینجا آمده یک موضوع را پررنگ‌تر کرده تا بدانیم دقیق‌تر پیرامون چه چیزی باید صحبت کنیم.
نکته اول این است که همسفران به‌صورت مجزا نام برده شده‌اند: همسفران خانم و هم آقا. چون یک سوگیری وجود داشت که وقتی صحبت از همسفر می‌شد، ناخودآگاه به‌دلیل تعداد بیشتر، همسفران خانم به ذهن می‌آمدند. اینجا تأکید شده که هم همسفران خانم و هم آقا برای کنگره حائز اهمیت هستند و باید به هر دو گروه به یک اندازه توجه شود.
این موضوع درباره مسافران هم وجود دارد. وقتی می‌گوییم «مسافر»، ناخودآگاه ذهن به سمت مسافران آقا می‌رود، در حالی که می‌بینیم مسافران خانم هم حضور دارند. این تأکید نشان می‌دهد که هر دو گروه برای کنگره مهم هستند.
از آنجا که موضوع جلسه «نقش همسفر» است، من ترجیح می‌دهم پیرامون دو نکته صحبت کنم.
نکته اول:
همسفر مسئول درمان مسافر نیست. بارها در مکتوبات و فایل‌های صوتی گفته شده که مسئولیت درمان با خود مسافر است. وقتی می‌گوییم یک نقش «مکمل» است، یعنی اثرگذار است، اما مسئولیت اصلی را نمی‌توان بر گردن آن انداخت.
حتی یک رابطه علت و معلولیِ قطعی بین عملکرد همسفر و رهایی مسافر وجود ندارد. یعنی اگر مسافری رها نشود، نمی‌توانیم نتیجه بگیریم که همسفرش درست عمل نکرده، و اگر مسافری رها شد هم نمی‌توانیم بگوییم حتماً همسفرش عالی عمل کرده است. چنین رابطه قطعی‌ای وجود ندارد.
گاهی خودمان دوست داریم بین این دو یک رابطه مستقیم بسازیم، اما الزاماً چنین رابطه‌ای وجود ندارد. شاید راهنمایان دیده باشند که در لژیون‌شان همسفری بسیار متعادل و درست حضور داشته، اما مسافر برگشت خورده؛ یا برعکس، همسفری که عملکرد خوبی نداشته، ولی مسافر رها شده است.
نتیجه‌ای که می‌خواهم بگیرم این است:
نباید نقش همسفر را آن‌قدر بزرگ کنیم که جایی برای نقش خود مسافر باقی نماند، و از آن طرف هم نباید هر اتفاقی که برای مسافر می‌افتد را به گردن همسفر بیندازیم و بار گناه را فقط بر دوش او بگذاریم. اینجا باید مراقب افراط و تفریط باشیم.
نکته دوم:
یک جمله نسبتاً رایج وجود دارد که می‌گوید: «همسفر نباید کاری به کار مسافر داشته باشد؛ در صورتی که همسفر به کنگره آمده، که آگاهانه عمل کردن را بیاموزد، نه این‌که کاری به کار مسافر نداشته باشد.»
مشکل اینجاست که گاهی یک جمله را تکه‌تکه می‌کنیم، اول و آخرش را حذف می‌کنیم و فقط یک بخشش را بیرون می‌کشیم. همین جمله گاهی دستاویز سوءبرداشت می‌شود و اتفاقاً ارزش نقش همسفر را پایین می‌آورد.
همسفر آمده یاد بگیرد، آموزش ببیند، رصد کند، واکنش هیجانی نداشته باشد؛ اما در عین حال یاد بگیرد کجا باید جدی برخورد کند و کجا لازم است چشم‌پوشی و صبوری به خرج بدهد.
بعضی‌ها می‌گویند منظور ما از «کاری به کار مسافر نداشته باشد» همین است که سکوت کند. اما این جمله، همه معنای نقش همسفر را نشان نمی‌دهد؛ فقط به یک بخش کوچک اشاره می‌کند.
گفتن جمله‌هایی مثل «صبوری کن» یا «کاری به کار مسافر نداشته باش» خیلی ساده است، اما عمل کردن به آن‌ها بسیار سخت است. سخت‌ترین بخش دقیقاً همان‌جاست که باید صبر کرد و چشم‌پوشی نشان داد.
خوب است وقتی چنین جمله‌هایی را می‌گوییم، لحظه‌ای خودمان را جای آن فرد بگذاریم. اگر پدر یا مادری باشم که فرزندش در مصرف است و دارد گریز می‌زند، و به او بگویند «صبوری کن، کاری به کارش نداشته باش»، آیا واقعاً دردش را درک می‌کنم؟
یا همسری که با هزار امید ازدواج کرده، صاحب فرزند و بنیان خانواده شده و حالا همه چیز در حال فروپاشی است؛ وقتی به او می‌گوییم «صبوری کن»، آیا می‌فهمیم این چقدر سخت است؟
حداقل خواسته من این است که قبل از گفتن این جملات، کمی درک داشته باشیم؛ یک لحظه خودمان را جای آن فرد بگذاریم، از آن حس عبور کنیم و بعد این جمله را به زبان بیاوریم، نه اینکه خیلی راحت از دهانمان خارج شود.
تمام این صحبت‌ها را کردم تا بگویم:
نه قرار است درباره نقش همسفر دچار افراط شویم و نه تفریط. نه آن‌قدر نقش همسفر را بزرگ کنیم که نقش خود مسافر گم شود، و نه آن‌قدر ساده بگوییم «کاری به کار مسافر نداشته باش» که ارزش نقش همسر و همسفر پایین بیاید. هر دو سوی این نگاه، آسیب‌زاست.
در پایان، این هفته را به همه تبریک می‌گویم. امیدوارم تک‌تک لحظه‌های زندگی‌تان پر از جشن باشد و امیدوارم قدر یکدیگر را بیشتر بدانیم. از اینکه به صحبت‌های من توجه نمودید تشکر می‌کنم.

تصاویر تقدیر و تشکر مسافران از همسفران خودشان:

تایپ: همسفر احسان 
بارگذاری: همسفر نیما 
سایت همسفران آقا نمایندگی شادآباد