بهترین مکان ریکاوری اعتیاد

کاهش تقاضای مصرف مواد مخدر به دلیل فعالیت مراکز بازپروری اقامتی، مراکز درمانی سرپایی و فراهم آوردن امکانات برای ارگان‌های داوطلبانه غیردولتی (NGO) ریکاوری از اعتیاد است. علت افزایش اعتیاد به مخدرها شامل فاکتورهای زیادی ازجمله موارد زیر است:

۱- هم‌مرز بودن با افغانستان (بزرگ‌ترین تولیدکننده مخدر در جهان) و نیز پاکستان
۲- داشتن جمعیت جوان (نیمی جوان‌تر از ۱۹ سال)
۳- جابجایی اجتماعی و افزایش شهرنشینی
۴- افزایش میزان استرس و بیکاری به علت تحریم‌های اقتصادی آمریکا و اروپا علیه ایران

الگوی اولیه و اصلی مصرف مواد مخدر در ایران از جمله استفاده از ته‌نشین تریاک (شیره و سوخته) با وافور یا به‌صورت خوراک (حل کردن تریاک در چای) و نیز کشیدن و تزریق هروئین بوده است که به‌تدریج با افزایش میزان مصرف به‌صورت تزریقی، عفونت‌های ایدز و هپاتیت نوع C رشد داشته است. یکی از مواد مخدر رایج در ایران کراکی است که از هروئین به دست می‌آید و نباید با کراک تهیه شده از کوکائین، اشتباه گرفته شود.

قطع ناگهانی مصرف طولانی‌مدت تریاک نیز دارای علائم ترک شدید و ادامه‌دار است که با میل مصرف شدید و رفتارهایی برای پیدا کردن و مصرف مواد مخدر همراه است و این چالش اصلی حفظ کردن فرد برای مدت طولانی در برنامه ریکاوری است.مصرف تریاک به‌عنوان ماده اصلی مخدر به‌صورت معمول بین سنین ۱۲ الی ۱۸ سال به همراه دوستان و یا اعضاء خانواده آغاز می‌شود. مصرف مواد مخدر برای زن‌ها در بیشتر موارد از طریق شوهر مصرف‌کننده آنان شروع می‌شود.

قبل از انقلاب سال ۱۹۷۹، گرایشی به سمت تغییر نگاه‌ها از دید جرم مآبانه به دارودرمانی اعتیاد وجود داشت و فعالیت‌هایی به‌صورت سم‌زدایی با بودجه دولتی، درمان اعتیاد به‌صورت بستری بیمار، درمان بدون بستری، درمان‌های جانبی و مرکز اقامتی بازپروری و آموزش در زمینه اعتیاد انجام می‌شد. ارائه کردن تریاک به‌صورت جیره‌بندی برای مصرف‌کنندگان مسن‌تر جزء اولین فعالیت‌های ایران در زمینه کاهش آسیب به شمار می‌رود.

اواخر سال ۱۹۹۰ که افزایش نرخ ویروس ایدز در میان افراد و مصرف‌کنندگان تزریقی مواد مخدر رخ داد، دوباره برنامه‌های درمان داروئی اعتیاد آغاز و از طریق سازمان رفاه اجتماعی مورد حمایت قرار گرفت. نقاط عطف اقدامات در زمینه اعتیاد عبارت است از:

۱- افزایش سم‌زدایی
۲- درمان به‌صورت بستری و سرپایی
۳- تخصیص منابع برای کاهش آسیب
۴- احداث بیش از یک‌صد کلینیک درمان سرپایی تا قبل از سال ۲۰۰۰
۵- استفاده از دارودرمانی برای اعتیاد (نگه‌دارنده متادون و نالترکسون) در بیمارستان‌ها
۶- کلینیک‌های درمان سرپایی
۷- کلینیک‌های درمانی در زندان‌ها
۸- افتتاح اولین گروه‌درمانی در ایران
۹- افتتاح مرکز مطالعات ملی اعتیاد برای انجام مطالعات و تحقیقات وابسته به اعتیاد

خدمات درمانی اعتیاد در ایران از سال ۱۹۹۷ توسط دولت، دانشگاه‌ها، سازمان رفاه اجتماعی، مراکز خصوصی و ارگان‌های غیردولتی (NGO) ارائه می‌شود. NGOها در زمینه پیشگیری، درمان و حمایت‌های ریکاوری فعال هستند. در سال ۲۰۱۲ حدود ۲۶ درصد از کل جلسات NA در ایران برگزار شده است.

کنگره۶۰ یکی از NGOهای برجسته در زمینه ریکاوری اعتیاد در ایران است که از تجربیات آقای حسین دژاکام ریشه گرفته است. ایشان طی یک تجربه شخصی با تعیین کردن وعده‌های مصرفی روزانه، زمان مصرف و کم کردن تدریجی مواد مخدرشان که اپیوم تینکچر یا لادانوم بود، یک نقشه را اجرا کردند و بعد از مدت ۱۱ ماه، موفق به درمان اعتیاد جسمی خود شدند. در راستای این موفقیت، متد DST (روش دارودرمانی مورداستفاده کنگره۶۰) اختراع شد که عبارت است از D؛ یعنی دژاکام، S؛ یعنی Step یا پله و T؛ یعنی Time یا زمان. اولین جلسه کنگره در سال ۱۹۹۸ با شعار «بیایید این آتش ویرانگر را مهار کنیم» با حضور ۸ نفر آغاز به کار کرد.

کنگره۶۰ یک سازمان غیردولتی و مردمی است که در زمینه درمان و ریکاوری اعتیاد فعالیت دارد. این سازمان بر اساس کمک فرد رهاشده از اعتیاد به فرد در حال مصرف مواد مخدر تشکیل شده است. محور اصلی فعالیت‌های آن شامل آموزش، پیشگیری، مهار و ارائه راهنمایی در زمینه درمان اعتیاد است. اهداف اصلی کنگره «انجام تحقیقات علمی و شناخت رابطه میان روان انسان، وابستگی به مواد مخدر، ارائه راه‌حل‌های کاربردی و راهنمایی برای درمان اعتیاد به مصرف‌کننده‌ها و خانواده‌هایشان است».

کنگره۶۰ دارای ۶ نقش کلیدی است که عبارت‌اند از:
نگهبان: بنیان‌گذار، مدیر.
دیده‌بان‌ها: اعضاء پارلمان ۱۴ نفره که مسئول برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های کنگره هستند. هر دیده‌بان مسئولیت بخش مشخصی را به عهده دارد؛ به‌عنوان‌مثال تحقیقات، جهان‌بینی، خانواده، روابط عمومی، خانم‌های مسافر، ورزش و راهنمایان.
مرزبان‌ها: تیم‌های اجرائی ۷ نفره که توسط اعضاء هر شعبه برای مدت یک سال انتخاب می‌شوند و مسئول برقراری قوانین در هر شعبه می‌باشند.
مسافران: افرادی که به دنبال درمان و رهایی از اعتیاد هستند.
همسفران: همراهان، اعضاء خانواده و دوستان فرد مصرف‌کننده هستند که آن‌ها نیز در تمامی فعالیت‌های کنگره حضور دارند.
راهنماها: ناظر بر اجرای برنامه درمانی می‌باشند.

سه سطح از راهنمایان در کنگره وجود دارد:
۱- کمک راهنما
۲- راهنما
۳- استاد راهنما

کمک راهنما شدن ملزم به ۶ ماه ریکاوری و تکمیل شدن پروسه درمان، تکمیل کلاس‌های آموزشی و قبولی در آزمون است. این آزمون بر ۳ حوزه اصلی تمرکز دارد:
۱- دانش فنی درباره مواد مخدر و تأثیر آن بر انسان و نیز متدهای مؤثر و مفید درمانی.
۲- جهان‌بینی یا جنبه معنوی پروسه ریکاوری.
۳- شایستگی اخلاقی داوطلب که توسط تیم مدیریت مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

مراحل راهنمایی توسط رنگ‌های مختلف شال‌ها از هم شناخته می‌شوند. جلسه اصلی کنگره یک کارگاه آموزشی بزرگ است. هر راهنما چندین شاگرد دارد که باهم تشکیل یک لژیون را می‌دهند و بعد از اتمام جلسه اصلی به دورهم جمع می‌شوند. نقش این لژیون‌ها مانند نقش خانواده در جامعه بزرگ‌تر کنگره است.

حمایت‌های مالی برای شعب کنگره۶۰ از کمک‌های داوطلبانه مالی اعضاء است و بعضی از شعب نیز در مکان‌هایی که توسط دولت یا ارگان‌های دولتی برای آن‌ها فراهم شده است، جلسات خود را برگزار می‌کنند. در کنگره لژیون مالی نیز تشکیل شده است با هدف اینکه اعضاء هر شعبه که ازنظر مالی در وضعیت خوبی قرار دارند بتوانند با شرکت در این لژیون‌ها به فعالیت‌های شعبه خود ازنظر مالی در زمینه خرید زمین و ساخت ساختمان کمک کنند. هیچ‌یک از کارمندان کنگره دستمزد دریافت نمی‌کنند و کلیه خدمات به‌صورت داوطلبانه است.

منبع: مقاله دوازدهم کتاب چهارده مقاله، مهندس حسین دژاکام

نویسنده: همسفر هستی رهجوی راهنما همسفر طلعت (لژیون شانزدهم)
رابط خبری: همسفر اکرم رهجوی راهنما همسفر طلعت (لژیون شانزدهم)
ویرایش و ارسال: همسفر سعیده رهجوی راهنما همسفر نرگس (لژیون پانزدهم) دبیر دوم سایت
همسفران نمایندگی آکادمی