تجربه می‌تواند جرقه یک کشف علمی باشد

امید که چراغ دانایی و رهایی، همواره در مسیر زندگی انسان‌ها روشن بماند و پیام امیدبخش ایشان نسل به نسل ادامه یابد.

در حضور همسفر فاطمه از شعبه کاسپین قزوین هستیم و مصاحبه کوتاهی را با ایشان ترتیب داده‌ایم که امیدواریم از خواندن آن لذت ببرید.

همسفر فاطمه به همراه مسافر علی با سال‌ها مصرف وارد جمعیت احیای انسانی کنگره۶۰ شدند و به روش DST و دارو OT با راهنمایی همسفر مرضیه و مسافر حمید به مدت ۱۱ ماه سفر کردند. هم اکنون ۳ سال ۶ ماه است که با دستان پرمهر مهندس حسین دژاکام (بنیان جمعیت احیای انسانی کنگره۶۰) آزاد و رها هستند. ورزش همسفر فاطمه بدمینتون و ورزش مسافر علی فوتبال است.

همسفر فاطمه در جایگاه رابط سایت، دبیر و نگهبان کارگاه آموزشی خصوصی و ورزشبان بدمینتون خدمت کردند و عضو لژیون سردار نیز هستند.

اگر وابستگی به سیگار فقط یک عادت رفتاری نیست، روش درمان مهندس حسین دژاکام چگونه ریشه‌های جسم و روان این وابستگی را هدف قرار می‌دهد؟

از دیدگاه مهندس حسین دژاکام، وابستگی به سیگار صرفاً یک عادت رفتاری یا ضعف اراده نیست؛ بلکه پدیده‌ای چند بعدی است که ریشه‌های جسمی، روانی و رفتاری دارد.

در روش درمانی‌ ایشان تلاش می‌شود به‌جای مبارزه صرف میل به سیگار، تعادل از دست‌رفته در بدن و ذهن به‌تدریج بازسازی شود. این رویکرد را می‌توان در سه محور اصلی بررسی کرد اولی بعد جسمی است که بازسازی تعادل بدن را انجام می‌دهد در این دیدگاه‌، مصرف مداوم نیکوتین باعث وابستگی جسمی می‌شود و بدن به دریافت آن عادت می‌کند. مهندس دژاکام با استفاده از روش DST به‌جای قطع ناگهانی، بر فرایند تدریجی بازگشت بدن به تعادل، تأکید دارد.

دوم بعد روانی که همان تغییر نگرش و باورها است از نگاه مهندس حسین‌ دژاکام، فرد وابسته ممکن است به این باور برسد که بدون سیگار نمی‌تواند تمرکز کند و آرامش داشته باشد یا فعالیت‌های روزمره خود را انجام دهد.

و در آخر بعد جهان‌بینی است که یعنی تغییر نگرش به زندگی. یکی از ویژگی‌های مهم تفکر دژاکام، توجه هم‌زمان به جسم، روان و جهان‌بینی است.

جهان‌بینی یعنی فرد نگاه خود را به خویشتن، زندگی، مسئولیت‌ها و انتخاب‌هایش تغییر دهد. در این چارچوب، رهایی از سیگار فقط کنار گذاشتن یک ماده نیست؛ بلکه فرصتی برای رشد آگاهی، مسئولیت‌پذیری و رسیدن به تعادل بیشتر در زندگی است.

در دنیایی که صنعت رژیم‌های لاغری بر محدودیت و محرومیت تأکید دارد، رویکرد مهندس حسین دژاکام در کاهش وزن چه تعریفی از تناسب اندام و سلامت ارائه می‌دهد؟

در نگاه ایشان، سلامت و تناسب اندام نباید صرفاً با عدد روی ترازو یا کاهش وزن سنجیده شود؛ بلکه باید به تعادل، نظم و عملکرد صحیح جسم توجه کرد.

تفاوت اساسی این نگرش با فرهنگ رایج رژیم‌های لاغری در فاصله گرفتن از مفهوم محرومیت و توجه به اصلاح تدریجی عادت‌ها و سبک زندگی است به‌جای نگاه صفر تا صد، به غذا و حذف گروه‌های غذایی. اصل مهم، ایجاد رابطه‌ای متعادل و آگاهانه با تغذیه است؛ یعنی شناخت نیازهای بدن و توجه به تنوع و کیفیت مواد غذایی و توجه به جسم و روان در کنار یکدیگر. سلامت فقط به تغذیه مربوط نیست. آرامش روانی، خواب کافی، تحرک متناسب و احساس رضایت از زندگی نیز اهمیت دارند.

در این نگاه، نباید سلامت جسم را قربانی فشارهای ظاهری و معیارهای غیرواقعی زیبایی کرد. هدف اصلی باید شکل‌گیری رفتارهای سالم و ماندگار باشد، نه دستیابی سریع به یک عدد خاص روی ترازو. استمرار در انتخاب‌های سالم، اهمیت بیشتری از محدودیت‌های کوتاه‌مدت دارد.

 آیا می‌توان میان دستاوردهای ایشان در درمان سیگار و کاهش وزن، یک مبنای علمی مشترک پیدا کرد که فراتر از درمان یک مشکل خاص باشد؟

می‌توان میان این دو حوزه یک مبنای مشترک پیدا کرد. حتی می‌توان گفت یکی از مهم‌ترین نکات قابل تأمل در اندیشه مهندس حسین دژاکام، توجه به اصلاح سازوکارهای جسمی و رفتاری انسان به‌جای تمرکز، صرف حذف یک مشکل ظاهری است؛ ‌البته برای این‌که این ارتباط را علمی بررسی کنیم، باید میان دیدگاه آموزشی ایشان و شواهد علمی مستقل تمایز قائل شویم‌.

در وابستگی به سیگار، بدن به نیکوتین عادت می‌کند و در مدیریت وزن نیز عوامل مختلفی مانند سوخت‌وساز، اشتها، خواب و فعالیت بدنی نقش دارند. یکی از مفاهیم شناخته‌شده در علوم رفتار، تغییر تدریجی رفتار و شکل‌گیری عادت‌های پایدار است.

در درمان وابستگی، حمایت رفتاری و برنامه‌ریزی برای تغییر رفتار اهمیت دارد و در مدیریت سلامت و وزن نیز خودتنظیمی، انگیزه‌درونی و اصلاح عادت‌ها از عوامل مؤثر شناخته شده‌اند. شاید مهم‌ترین پیام این نگرش این باشد که سلامت واقعی فقط حذف یک عادت نامطلوب یا تغییر یک ویژگی جسمی نیست؛ بلکه توانایی انسان برای شناخت خود، اصلاح رفتارها و حفظ تعادل در زندگی است.

آیا برای ماندگاری یک دستاورد علمی، موفقیت در تجربه‌های درمانی کافی است یا عبور از آزمون‌های پژوهشی و پذیرش جامعه علمی نیز ضرورت دارد؟

تجربه‌های ایشان در حوزه‌هایی مانند درمان سیگار و کاهش وزن، ظرفیت طرح پرسش‌های پژوهشی ارزشمندی را دارند.

من معتقدم احترام به تجربه‌های درمانی و پایبندی به معیارهای علمی هیچ تضادی با یکدیگر ندارند؛ اتفاقاً اگر روشی در عمل نتایج امیدوارکننده‌ای داشته باشد، بهترین راه دفاع از آن، فراهم کردن زمینه پژوهش‌های مستقل و دقیق است.

تجربه می‌تواند جرقه یک کشف علمی باشد؛ اما شواهد پژوهشی هستند که آن را به دانشی قابل اعتماد و ماندگار تبدیل می‌کنند.

به بیان دیگر، هدف علم نباید رد کردن تجربه‌های تازه باشد؛ بلکه باید سنجیدن منصفانه آن‌ها و تبدیل یافته‌های معتبر به دانشی قابل استفاده برای همگان باشد.

اگر قرار باشد دستاوردهای علمی مهندس حسین دژاکام از مرز تجربه‌های فردی فراتر بروند، چه چیزی باید به آن‌ها اضافه شود تا به میراثی ماندگار در تاریخ علم و درمان تبدیل شوند؟ 

میراث واقعی یک اندیشمند، زمانی ماندگار می‌شود که اندیشه او از شخص خودش فراتر برود، در معرض نقد قرار بگیرد و بتواند با شواهد معتبر به نسل‌های آینده منتقل شود.

در روش درمان سیگار، چه عاملی باعث می‌شود فرد برخلاف تجربه‌های ناموفق گذشته به رهایی پایدار از نیکوتین برسد؟

رسیدن به تعادل به‌جای جنگیدن با سیگار. هدف فقط سیگار نکشیدن نیست؛ بلکه رسیدن به شرایطی است که فرد دیگر احساس نیاز و وابستگی سابق را تجربه نکند. نکته محوری در اندیشه مهندس حسین دژاکام نیز تاثیر زیادی داشت، ‌می‌توان پیام اصلی این روش را چنین بیان کرد، رهایی زمانی اتفاق می‌افتد که انسان فقط مصرف‌کننده‌ای نباشد که سیگار را کنار گذاشته، بلکه به انسانی تبدیل شود که رابطه‌اش با نیکوتین و نگرش او نسبت به زندگی، تغییر کرده است؛ البته باید توجه داشت که اثربخشی علمی روش DST برای ترک نیکوتین هنوز به شواهد بالینی مستقل و باکیفیت نیاز دارد و کاهش تدریجی نیکوتین باید با راهنمایی متخصص انجام شود.

به باور من، وجه قابل تأمل این رویکرد، پیوند دادن آموزش، زمان و تغییر نگرش است.

اگر قرار باشد سال‌ها بعد از مهندس دژاکام یاد شود، کدام دستاورد علمی ایشان باید به‌عنوان میراث ماندگارشان باقی بماند؟

اگر بخواهم از میان دستاوردهای مهندس حسین دژاکام یک میراث ماندگار را انتخاب کنم، آن را چنین تعریف می‌کنم، ارائه و توسعه الگویی برای درمان تدریجی اعتیاد که انسان را نه یک بیمار ناتوان، بلکه موجودی توانمند برای بازسازی جسم، روان و جهان‌بینی خود می‌داند.

به گمان من، مهم‌ترین میراث مهندس دژاکام صرفاً یک روش درمانی نیست؛ بلکه تبدیل تجربه رهایی از اعتیاد به یک نظام آموزشی، درمانی و انسان‌ساز است. آموزش انسان برای عبور از تاریکی، بازیابی توانایی‌های ازدست‌رفته و تبدیل رهایی فردی به خدمت به دیگران و عشق به تمام‌ هستی است.

 کلام آخر 

در پایان تشکر می‌کنم از مهندس حسین دژاکام و خانواده محترم ایشان برای تأسیس کنگره۶۰ و همه زحماتی که در این مسیر می‌کشند از راهنما همسفر مرضیه تشکر می‌کنم که همیشه در کنار ایشان از آموزش‌های ناب کنگره۶۰ برخوردار شدم و خدا را شکر می‌کنم که در این مسیر قرار گرفتم. امیدوارم هر کسی که خواستار درمان و رهایی از بند اعتیاد است در مسیر کنگره‌۶۰ قرار گیرد و به حال خوش و رهایی برسد.

مسئول مصاحبه: همسفر سونا رهجوی راهنما همسفر سونا (لژیون شانزدهم)
عکاس: همسفر سمانه رهجوی راهنما همسفر مرضیه (لژیون هشتم)
ویرایش و ارسال: همسفر فاطمه رهجوی راهنما همسفر مرضیه (لژیون دوم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی کاسپین