فراتر از نیت نیک

ما در زندگی خود در مواقع گوناگون به عنوان یک انسان باید اعمالی را به عنوان اقدام در برابر همنوعان خود و یا حتی خودمان انجام دهیم. اعمال در زندگی به سه دسته: عمل سالم، عمل نیک و عمل صالح تقسیم می‌شوند. در موقعیت‌های مختلف ما یکی از این اعمال را برمی‌گزینیم. در ابتدا باید تفاوت این اعمال را که به ظاهر یکی می‌پنداریم بدانیم.

در فرهنگ ما بسیاری از عکس‌العمل‌ها و اعمال را به ما یاد داده‌اند و در نتیجه آن‌ها کار نیک، پسندیده و ارزشمند را به ما آموخته‌اند و تحت هر شرایطی اگر آن‌ها را انجام بدهیم، به عنوان کسی شناخته می‌شویم که کار ارزشی و نیکویی انجام داده است. مانند در اختیار قرار دادن سند شخصی خودمان برای آزاد کردن یک خویشاوند یا ضامن شدن شخصی که نیاز به ضمانت دارد. تمامی این‌ها اعمالی هستند که به ظاهر نیک و پسندیده‌اند؛ اما آیا تحت هر شرایطی باید انجام شوند و اگر انجام دهیم، حتماً عمل سالم انجام داده‌ایم؟ این‌جا باید به تفاوت‌ها دقت کنیم. عمل به ظاهر نیک زمانی می‌تواند عمل سالم باشد که اندازه و نتیجه آن را بسنجیم و ببینیم آیا واقعاً به خیر ختم می‌شود یا نه؛ زیرا گاهی انجام ندادن یک عمل به ظاهر نیک، خودش عمل سالم و صالح است. مثالی می‌زنم تا قضیه روشن‌تر شود. شخصی نیازمند وام و ضامن است. ما می‌دانیم که ضامن شدن برای او عمل نیکی است؛ اما اول باید بسنجیم که اگر ضامن شدیم، شخص تا چه اندازه می‌تواند از عهده مسئولیت پرداخت وام برآید. آیا اگر نتوانست پرداخت کند، ما می‌توانیم زیان آن را جبران کنیم؟ اگر نمی‌توانیم، پس این عمل ضامن شدن به ظاهر نیک است؛ اما ممکن است در نهایت باعث بحران و مشکل شود؛ بنابراین در این‌جا اگر ضامن نشویم، می‌توانیم عمل سالم انجام داده باشیم؛ حتی اگر آن شخص از ما ناراحت شود؛ زیرا باید ببینیم نتیجه این کار در نهایت به صلح و خیر یا به اختلاف و مشکل ختم می‌شود؛ بنابراین نتیجه می‌گیریم برای انجام هر کاری باید به عمق قضیه نگاه کنیم و پیامدهای آن را بسنجیم. برای این کار نیز باید نسبت به هر موضوعی کسب دانش و آگاهی داشته باشیم و با تفکر و شناخت، اندازه و ارزش انجام آن کار را بررسی کنیم. گاهی نیز ممکن است کاری که در ظاهر نیک به نظر نمی‌رسد، در شرایطی عمل سالم باشد؛ زیرا اگر آن کار انجام شود ممکن است باعث فساد و بحران شود. در نهایت، عمل سالم عملی است که با تفکر و معرفت انجام شود و نتیجه آن به خیر، صلح و آرامش ختم شود، نه این‌که فقط به دلیل نیت خوب و ظاهر پسندیده، بدون توجه به عواقب آن انجامش دهیم؛ بنابراین باید یاد بگیریم قبل از انجام هر کاری، فقط به نیت و ظاهر آن نگاه نکنیم؛ بلکه تا عمق قضیه و نتیجه آن را ببینیم تا بتوانیم از اعمال به ظاهر نیک که ممکن است باعث بحران و فساد شوند، دوری کنیم و به عمل سالم برسیم.

منبع: سی‌دی فرق عمل سالم و عمل به ظاهر نیک
نویسنده: همسفر شبنم رهجوی راهنما همسفر مهشید (لژیون اول)
رابط خبری:همسفر رقیه رهجوی راهنما همسفر مهشید (لژیون اول)
ارسال: همسفر آتنا رهجوی راهنما همسفر زهرا (لژیون یازدهم) نگهبان سایت
همسفران نمایندگی بنیان مشهد