شباهت‌های رفتاری میان وابستگی به فضای مجازی و هوش مصنوعی با رفتار یک فرد مصرف‌کننده مواد مخدر

چهارمین جلسه از دوره بیست و ششم سری کارگاه‌های آموزشی خصوصی کنگره ۶۰ ویژه همسفران آقا، نمایندگی پرستار، با  استادی همسفر مرزبان محترم محمد رضا ، نگهبانی همسفر حسین و دبیری هسمفر محمود، با دستور جلسه «از سایت و فضای مجازی در کنگره ۶۰چگونه استفاده می کنم» پنج‌شنبه دوم مهر ماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۴ آغاز به کار نمود.

خلاص سخنان استاد:
سلام دوستان، محمدرضا هستم یک همسفر
در رابطه با دستور جلسه، یکی از نکاتی که جناب مهندس دژاکام مکرراً بر آن تأکید دارند، این آرزو و هدف است که روزی کنگره ۶۰ جهانی شود و بستری فراهم آید تا همگان بتوانند به‌راحتی از مقالات و آموزش‌های کنگره بهره‌مند شوند.
امروزه بهترین و در‌دسترس‌ترین ابزار برای همه ما، تلفن همراه، فضای مجازی و اینترنت است. ما می‌توانیم به‌آسانی از این بسترِ فراهم‌شده و مطالبی که در نمایندگی‌های گوناگون تولید و در طول هفته بر روی سایت قرار می‌گیرد، استفاده کنیم. هر فردی که خواهان آموزش باشد، به‌راحتی می‌تواند به این منابع دسترسی پیدا کند. این امر نیازمند دانش پیچیده‌ای نیست؛ بلکه تنها به کمی همت نیاز دارد تا با گوشی همراه خود به سایت سر بزنیم و از طریق پیوندها (لینک‌های) شعب مختلف، از زحمات دوستان و مطالبی که در زمینه درمان اعتیاد و سایر آموزش‌ها گردآوری شده، بهره ببریم. من نیز به‌عنوان یک کاربر و عضوی از اعضای کنگره ۶۰، باید وظایفی را که بر عهده دارم به‌خوبی انجام دهم.

هنگامی که وارد یک وب‌سایت می‌شوم، نخستین چیزی که توجه مرا جلب می‌کند، زیبایی بصری، چشم‌نوازی و چیدمان مناسب صفحات است؛ این‌که آیا از نظر بصری جذابیت کافی برای جذب مخاطب را دارد یا خیر. خوشبختانه سایت کنگره ۶۰ از جذابیت و کیفیت بصری بالایی برخوردار است؛ اما من نیز به‌عنوان فردی که در سایت خدمت می‌کنم یا گزارشی تهیه می‌نمایم، باید از خود بپرسم که آیا اصول و آیین نگارش درست را رعایت می‌کنم؟ بدون شک اگر این نکات را رعایت کنیم، بازخورد بسیار بهتری دریافت خواهیم کرد.
اخیراً بررسی کردم که وبگاه کنگره ۶۰ در نتایج جست‌وجوی گوگل برای عبارت درمان اعتیاد، در مقایسه با سایر وبگاه‌ها، چه جایگاهی دارد؛ در ابتدا رتبه ۲۱ بود، اما در طول این یک هفته که دستور جلسه پیرامون «سایت و فضای مجازی» برگزار شده بود، رتبه کنگره به ۱۷ ارتقا پیدا کرد. این نشان می‌دهد که با مشارکت اعضا، سایت در حال رشد است و جایگاه بهتری پیدا می‌کند. من سال گذشته در همین بازه زمانی جست‌وجو کرده بودم و سایت کنگره ۶۰ در رده نخست قرار داشت؛ اما متأسفانه به دلیل برخی کم‌کاری‌ها از یک سو، و دستکاری‌ها و الگوریتم‌های تجاریِ سایت‌های رقیب (که با صرف هزینه و منابع، رتبه خود را به‌صورت مصنوعی بالا می‌برند) از سوی دیگر، جایگاه سایت ما تنزل یافت. من به عنوان فردی که تجربه خدمت در بخش سایت نمایندگی پرستار را داشته‌ام، وقتی مطلبی را بارگذاری می‌کردم و می‌دیدم تعداد بازدیدها اندک است، احساس می‌کردم این میزان بازدید در شأن نمایندگی پرستار نیست.
هنگامی که درباره هوش مصنوعی تحقیق می‌کردم، متوجه شدم کاربرد آن صرفاً محدود به برنامه‌های پرسش‌وپاسخ متنی نیست؛ بلکه ابزارهای روزمره‌ای مانند برنامه‌های مسیریاب و سامانه‌های پیش‌بینی وضع آب‌وهوا نیز از هوش مصنوعی بهره می‌برند. مسیریاب‌ها مسیر حرکت را لحظه‌به‌لحظه پایش و در صورت اشتباه، مسیر جدیدی را جایگزین می‌کنند؛ سامانه‌های هواشناسی نیز اطلاعات جوّی را مدام و ثانیه‌به‌ثانیه تحلیل و به‌روزرسانی می‌نمایند.

در خصوص هوش مصنوعی، بر اساس تجربه شخصی معتقدم که کارِ خارق‌العاده و جادویی انجام نمی‌دهد؛ بلکه بر پایه اطلاعات و داده‌هایی که دریافت می‌کند، پاسخ می‌دهد. هوش مصنوعی به‌خودی‌خود آگاهی مستقلی ندارد؛ از این‌رو، کیفیت خروجی به این بستگی دارد که ما چه درخواستی از آن داریم و پرسش و متن ورودی ما چگونه تنظیم شده است. چه در زمینه گرافیک، چه مهندسی و چه تحصیلات دانشگاهی، مهم این است که به‌قول جناب مهندس، «سواد» و دانشِ استفاده از این ابزار را داشته باشیم. آقای مهندس همواره تأکید می‌کنند که باید سطح دانش، آگاهی و تحصیلات خود را در کنگره روزبه‌روز ارتقا دهیم. به باور من، فردی که در کنگره حضور دارد، باید دست‌کم اطلاعات اولیه‌ای از فضای مجازی و فناوری‌های روز داشته باشد تا با اندکی تلاش بتواند از این امکانات بهره ببرد.
آقای مهندس فرمودند از هوش مصنوعی در زمینه روش درمان اعتیاد، سقوط آزاد و معایب آن بپرسیم و درباره‌اش گفت‌وگو کنیم تا این چرخه ادامه یابد و آگاهی مدل‌ها تصحیح شود. برای مثال، وقتی ما تاریخ تأسیس کنگره ۶۰ را که ۱۳۷۸ است به هوش مصنوعی گوشزد می‌کنیم، او پاسخ می‌دهد: چشم، من این را برای شما اصلاح می‌کنم نباید تصور کنیم که هوش مصنوعی صرفاً با یک تذکر یا ادعای شفاهی ما، فوراً اطلاعاتش را اصلاح می‌کند و به ما چشم می‌گوید! پشت این ظاهرِ پاسخ‌گو، سامانه‌ای نیست که به این راحتی حرفِ یک کاربر را ملاک حقیقت قرار دهد. اطلاعات زمانی در ساختار این سیستم‌ها رسمیت پیدا می‌کند که از مجرای یک پروسۀ راستی‌آزمایی دقیق عبور کند؛ یعنی هوش مصنوعی باید برود و آن داده‌ها را از دل سایت‌های رسمی، منابع معتبر و پربازدید استخراج کند تا تیم‌ها و ناظران پشت‌پردۀ این سیستم‌ها نیز صحت آن را تأیید نمایند.
نکته بسیار جالب و تأمل‌برانگیزی که در بررسی‌هایم به آن رسیدم،شباهت‌های رفتاری میان وابستگی به فضای مجازی و هوش مصنوعی با رفتار یک فرد مصرف‌کننده مواد مخدراست:
۱. پاداش سریع و ترشح دوپامین: در مصرف موادی مانند شیشه، هورمون دوپامین در مغز ترشح شده و احساس سرخوشی آنی ایجاد می‌کند. در استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی و فضای مجازی (مانند ویرایش سریع یک عکس یا رسیدنِ برق‌آسا به پاسخ) نیز دقیقاً سیستم پاداش مغز فعال شده و همان حالت لذت و سرخوشیِ سریع پدید می‌آید.
۲. مَنیت و توهم دانایی و برتری: گاهی فرد احساس می‌کند چون کار با هوش مصنوعی یا فضای مجازی را فرا گرفته، برتر از دیگران است و دچار غرور کاذب می‌شود؛ درست شبیه توهم و حالاتی که ممکن است در یک فرد مصرف‌کننده شکل بگیرد.
۳. دسترسی مداوم و اشتیاق وسواس‌گونه: دسترسی همیشگی به هوش مصنوعی و فضای مجازی، شباهت زیادی به وابستگی مصرف‌کننده به مواد دارد. گاهی برای یافتن یک پاسخ یا دانلود یک برنامه، ساعت‌ها زمان صرف می‌کنیم؛ اگر برنامه‌ای پاسخ ندهد، به‌سراغ برنامه‌ای دیگر می‌رویم، فیلترها و موانع را دور می‌زنیم و وقت زیادی را هدر می‌دهیم، بدون آن‌که متوجه گذشت زمان باشیم؛ درست مانند فردی که مدام و بی‌وقفه در پی تهیه و مصرف مواد است.
کنگره ۶۰ بهترین راه برای درمان اعتیاد
از این‌که به صحبت‌های من توجه کردید، متشکرم.

عکس: همسفر محمد‌مهدی
تایپ، ویراستاری و بارگذاری: خدمت‌گزاران سایت همسفران آقا، شعبه پرستار