دانایی، پلی میان آموزش‌های ذهنی و تجربیات عملی

دانایی، دانایی مؤثر و سواد: وقتی برای اولین بار با واژه‌ی دانایی روبه‌رو می‌شوم؛ شاید در ذهنم مدرک تحصیلی، مطالعه کردن و داشتن اطلاعات زیاد تداعی شود؛ اما با آموزش‌هایی که در کنگره۶۰ دریافت کرده‌ام، متوجه شدم که دانایی چیزی فراتر از سواد و اطلاعات است. ممکن است انسانی تحصیلات بالایی داشته باشد، کتاب‌های زیادی خوانده باشد و اطلاعات فراوانی داشته باشد؛ اما در زندگی نتواند از آموخته‌های خود به‌درستی استفاده کند؛ پس سواد می‌تواند یکی از ابزارهای رسیدن به دانایی باشد؛ اما به‌تنهایی مساوی با دانایی نیست. در کنگره۶۰، دانایی به معنای شناخت و تشخیص ماهیت خواسته‌هاست؛ این‌که انسان بتواند خواسته‌های درست را از خواسته‌های نادرست تشخیص دهد و در شرایط مختلف، انتخاب صحیحی داشته باشد. این موضوع برای من همسفر اهمیت زیادی دارد؛ چون گاهی ممکن است تصور کنم چون مطالب زیادی یاد گرفته‌ام، پس دانا هستم؛ اما زمانی میزان دانایی من مشخص می‌شود که در یک موقعیت سخت قرار بگیرم و ببینم چگونه رفتار می‌کنم.

دانایی مؤثر زمانی خودش را نشان می‌دهد که دانسته‌های من از مرحله فکر و حرف عبور کند و وارد عمل شود. ممکن است من بدانم صبر، بخشش، قضاوت نکردن خوب باشد و باید به دیگران احترام بگذارم؛ اما اگر هنگام ناراحتی نتوانم صبر کنم؛ اگر خیلی زود قضاوت کنم یا نتوانم احترام خود را حفظ کنم، یعنی دانسته‌های من هنوز به دانایی مؤثر تبدیل نشده است. در آموزش‌های کنگره، مثلث دانایی از تفکر، تجربه و آموزش تشکیل شده است. این سه ضلع باید در کنار یکدیگر رشد کنند. آموزش به من اطلاعات و آگاهی می‌دهد، تفکر کمک می‌کند مطالب را بررسی و درک کنم و تجربه باعث می‌شود آن آموزش‌ها را در زندگی به کار بگیرم؛ اگر فقط آموزش ببینم ولی تفکر نکنم، ممکن است مطالب زیادی را حفظ کنم بدون این‌که واقعاً آن‌ها را بفهمم؛ اگر فقط تجربه کنم ولی آموزش درستی نداشته باشم، ممکن است اشتباهات خود را بارها تکرار کنم.

به نظر من، یکی از زیباترین نکاتی که در کنگره یاد می‌گیریم این است که برای تغییر دیگران وارد مسیر نشویم؛ بلکه ابتدا از خودمان شروع کنیم. گاهی فکر می‌کنیم مشکل ما همسرمان، فرزندانمان یا اطرافیانمان هستند و اگر آن‌ها تغییر کنند حال ما هم خوب می‌شود؛ اما دانایی به من یاد می‌دهد که اول خودم را ببینم، در برابر مشکلات چگونه فکر می‌کنم، چه حسی پیدا می‌کنم و چگونه عمل می‌کنم. برای یک همسفر، دانایی مؤثر می‌تواند در ساده‌ترین مسائل زندگی خودش را نشان دهد؛ در این‌که چگونه با مسافرش صحبت کند، چه زمانی سکوت کند، چه زمانی محبت کند و چه زمانی اجازه دهد طرف مقابل، مسئولیت کار خودش را بپذیرد. دانایی مؤثر یعنی محبت کردن همراه با آگاهی، کمک کردن بدون اینکه جای دیگران زندگی کنیم و حمایت کردن بدون این‌که مسئولیت آن‌ها را بر عهده بگیریم.

سواد جایگاه مهمی دارد. باعث می‌شود بخوانیم، بیاموزیم، تحقیق کنیم و آگاهی خود را افزایش دهیم؛ اما اگر سواد در زندگی ما کاربردی نداشته باشد، نمی‌تواند به‌تنهایی باعث رشد انسانی شود. ارزش واقعی سواد زمانی آشکار می‌شود که بتوانیم از آن برای بهتر فکر کردن، بهتر زندگی کردن و انتخاب درست استفاده کنیم. من امروز به این نتیجه رسیده‌ام که دانایی یک مقصد نیست، یک مسیر است؛ هر روز باید چیزی یاد بگیرم، درباره آن تفکر کنم و در زندگی تجربه‌اش کنم. کنگره به من یاد داد دانایی واقعی را نه در حرف‌ها، بلکه در رفتار انسان می‌توان دید؛ اگر آموزش‌های من باعث شوند آرام‌تر، صبورتر، مسئول‌تر و آگاه‌تر شوم، یعنی آموزش‌ها در من اثر گذاشته‌اند.

نویسنده: راهنما همسفر صفیه (لژیون یکم)
ویرایش و ارسال: همسفر مریم رهجوی راهنما همسفر زهرا  (لژیون هفتم)
همسفران نمایندگی عطار نیشابوری