انواع دخانیات

دخانیات به مجموعه‌ای از مواد و محصولات اطلاق می‌شود که پایه اصلی آن‌ها تنباکو یا مشتقات نیکوتین است و مصرف آن‌ها نه‌تنها باعث وابستگی شدید جسمی و روانی می‌شود، بلکه به‌عنوان یکی از عوامل اصلی تخریب سلامت عمومی در جوامع بشری شناخته می‌شود؛ بسیاری از افراد در ابتدا با انگیزه‌هایی نظیر کنجکاوی، تفریح، کاهش استرس لحظه‌ای یا تحت تأثیر فشار همسالان دست به مصرف می‌زنند، اما به‌سرعت وارد چرخه‌ای از وابستگی می‌شوند که در آن فرد بدون مصرف، دچار علائم ترک شامل بی‌قراری، اضطراب، کاهش تمرکز و آشفتگی‌های خلقی می‌گردد.

سیگار به‌عنوان رایج‌ترین شکل مصرف، با سوزاندن تنباکوی پیچیده‌شده در کاغذ، دودی حاوی هزاران ماده شیمیایی از جمله قطران و مونوکسید کربن تولید می‌کند که نیکوتین موجود در آن با عبور سریع از سد خونی-مغزی، ترشح دوپامین را افزایش داده و حس پاداش موقت را ایجاد می‌کند، اما این حس آرامش فریبنده در واقع تنها جبران‌کننده موقتِ سطح پایین نیکوتین در خون است و پس از پایان اثر آن، فرد دوباره دچار تنش و نیاز فوری به مصرف می‌شود که در بلندمدت منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیر به دیواره ریه‌ها، کاهش ظرفیت تنفسی، افزایش خطر بیماری‌های قلبی-عروقی و سرطان‌های مختلف می‌گردد.

و دود دست‌دوم آن نیز سلامت افراد اطراف را به‌شدت تهدید می‌کند. قلیان اگرچه با باور غلطی مبنی بر تصفیه دود توسط آب و کم‌خطرتر بودن همراه است، اما در واقعیت حجم بسیار زیادی از دود سمی و نیکوتین را در هر جلسه مصرف وارد بدن می‌کند که فرآیند تصفیه آب تنها بخش کوچکی از ذرات جامد را حذف کرده و نمی‌تواند از ورود گازهای سمی و نیکوتین با غلظت بالا جلوگیری کند، بنابراین مصرف قلیان خطر ابتلا به بیماری‌های ریوی، مشکلات قلبی و انتقال بیماری‌های عفونی از طریق لوله‌های مشترک را به‌شدت افزایش می‌دهد.

ناس به‌عنوان یک محصول تنباکوی بدون دود، با قرارگیری در دهان یا زیر لب، نیکوتین را مستقیماً از طریق مخاط دهان جذب می‌کند که این روش جذب سریع باعث وابستگی شدید می‌شود و اگرچه دودی تولید نمی‌کند، اما مواد ساینده و شیمیایی موجود در آن باعث آسیب‌های جدی به لثه‌ها، تحلیل استخوان فک، تغییر رنگ دندان‌ها، بوی بد دهان و افزایش چشمگیر خطر ابتلا به سرطان‌های دهان و گلو می‌گردد. پیپ نیز با سوزاندن تنباکو در محفظه‌ای خاص، دودی غلیظ تولید می‌کند که برخلاف تصور برخی، به دلیل مکش عمیق‌تر و تماس مستقیم دود با مخاط دهان و گلو، آسیب‌های مشابهی را ایجاد می‌کند.

وابستگی نیکوتینی را به همراه دارد که ورود مداوم مواد شیمیایی به بدن در این روش نیز در درازمدت منجر به اختلالات تنفسی و مشکلات گوارشی می‌شود. در سال‌های اخیر، ویپ یا سیگار الکترونیکی به‌عنوان جایگزینی مدرن‌تر محبوب شده است که مایع نیکوتین را به بخار تبدیل می‌کند و بسیاری آن را بی‌خطر می‌پندارند، اما تحقیقات نشان می‌دهد که بخار تولیدشده حاوی مواد شیمیایی مضر، فلزات سنگین و طعم‌دهنده‌های صنعتی است که می‌تواند به بافت ریه آسیب برساند و نیکوتین موجود در آن نیز وابستگی ایجاد می‌کند.

حتی ممکن است فرد را به سمت مصرف محصولات تنباکوی سنتی سوق دهد. در نهایت، تمام این محصولات با ایجاد اختلال در سیستم عصبی مرکزی، تخریب تدریجی اندام‌های حیاتی مانند قلب، ریه و مغز، و کاهش کیفیت زندگی، پیامدهای جبران‌ناپذیری دارند و رهایی از آن‌ها نیازمند آگاهی دقیق از مکانیسم‌های وابستگی، صبر، حمایت روانی و تغییر سبک زندگی است؛ چراکه اولین قدم برای ترک، شناخت عمیق از آسیب‌ها و درک این موضوع است که هر تغییری پایدار، از اصلاح الگوهای فکری و پذیرش واقعیت‌های علمی آغاز می‌شود و فردی که با آگاهی کامل از پیامدهای مصرف دست به اقدام می‌زند، شانس بسیار بیشتری برای بازگشت به یک زندگی سالم و پویا خواهد داشت.

نویسنده: همسفر فرشته رهجوی راهنما همسفر فاطمه (لژیون پنجم)

رابط خبری :همسفر زهرا رهجوی راهنما همسفر فاطمه (لژیون پنجم)

ویرایش و ارسال :همسفر فرشته رهجوی راهنما همسفر فاطمه (لژیون پنجم)نگهبان سایت

همسفران نمایندگی حکیم هیدجی